Bir çox sürücü bilmir ki, susmaq hüququ yalnız cinayət işlərində deyil, inzibati icraatlarda da mövcuddur. Bu hüquq Konstitusiya ilə təmin edilir və hər bir vətəndaşa aiddir.
Susmaq hüququ nədir?
Susmaq hüququ hər bir şəxsin öz əleyhinə ifadə verməkdən imtina etmək hüququdur. Bu hüquq:
- Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası ilə təmin edilir
- Beynəlxalq hüquq normalarında da tanınır
- Həm cinayət, həm də inzibati icraatlarda keçərlidir
- Sürücülük hüququ ilə bağlı hallarda da tətbiq olunur
Sürücü polis qarşısında susa bilərmi?
Bəli, sürücü susa bilər. Qanuna görə:
- Sürücü öz əleyhinə ifadə verməyə məcbur edilə bilməz
- İzahat vermək hüquqdur, məcburiyyət deyil
- Sürücü "izahat vermək istəmirəm" deyə bilər
- Bu ifadə günahı qəbul etmək demək deyil
- Susmaq əlavə cəza səbəbi ola bilməz
Sürücü nəyi etmək məcburidir?
Susmaq hüququ bəzi öhdəlikləri aradan qaldırmır. Sürücü aşağıdakıları etməyə borcludur:
- Sürücülük vəsiqəsini təqdim etmək
- Texniki pasportu göstərmək
- Sığorta sənədini təqdim etmək
- Qanuni tələblərə əməl etmək (məs. alkoqol testindən keçmək)
Susmaq hüququ yalnız izahat və etiraflara aiddir, sənəd təqdimatına deyil.
Susmaq nə vaxt faydalıdır?
Aşağıdakı hallarda susmaq sürücünün xeyrinə ola bilər:
- Polis provokativ suallar verirsə
- Sürücü emosional vəziyyətdədirsə və düşünmədən cavab verə bilərsə
- Vəziyyət ciddi hüquqi nəticələrə gətirib çıxara bilərsə
- Sürücü vəkillə məsləhətləşmək istəyirsə
Susmaq nə vaxt risklidir?
Bəzi hallarda susmaq vəziyyəti çətinləşdirə bilər:
- Sadə pozuntu zamanı əməkdaşlıq etməmək kimi qəbul oluna bilər
- Protokolda sürücünün heç bir mövqeyi qeyd olunmaz
- Sonradan etiraz zamanı "niyə o zaman demədin?" sualı ilə qarşılaşa bilərsiniz
Hüquqşünasların tövsiyəsi
Mütəxəssislər aşağıdakı yanaşmanı tövsiyə edirlər:
- Sakit olun və emosional reaksiya verməyin
- Sənədləri təqdim edin
- Əgər izahat vermək istəmirsinizsə, bunu mədəni şəkildə bildirin
- Protokolda qeyd yazdırın: "İzahat vermək istəmirəm, hüquqlarımdan istifadə edirəm"
- Lazım gələrsə vəkil tələb edin
Nəticə
Sürücünün susmaq hüququ var və bu qanunla qorunur. Öz əleyhinə danışmağa məcbur edilə bilməz. Bu hüquq cərimə üçün əsas deyil. Amma sənəd təqdimatı və qanuni tələblər ayrı məsələdir.