İlk Yardım Bələdçisi

Yol qəzasında tibbi yardım - addım-addım təlimatlar. Bu biliklər həyat xilas edə bilər.

Son yenilənmə: 11 Fevral 2026

Təcili nömrələr:

103 Təcili Yardım 112 Ümumi Təcili

10 Vacib Tibbi Yardım Mövzusu

Hər bölməni klikləyərək ətraflı məlumat alın

Arterial qanaxma (ən təhlükəli)

Parlaq qırmızı rəngdə, pulsasiya (vurğu) ilə axır. Həyat üçün ciddi təhlükə yaradır.

Dərhal turne tətbiq edin (yaranın üzərində, ürəkdən yuxarıda)
Turne maksimum 2 saat saxlanıla bilər
Yaranın üstünə təzyiq bandajı qoyun

Venoz qanaxma

Tünd qırmızı rəngdə, bərabər (pulsasiyasız) axır.

Təzyiq bandajı tətbiq edin
Zədələnmiş əzanı ürək səviyyəsindən yuxarı qaldırın

Kapilyar qanaxma

Yüngül, damcı-damcı axır. Ən az təhlükəli növdür.

Antiseptik məhlulla təmizləyin
Steril bandaj ilə bağlayın

Mühüm: Turne tətbiq etdiyiniz vaxtı mütləq yazın! 20 dəqiqədən bir turnenin altını yoxlayın.

Sınıq əlamətləri

Şişkinlik və göyərmə
Deformasiya (əyrilmə, qısalma)
Hərəkətsizlik və şiddətli ağrı

İlk yardım tədbirləri

İmmobilizasiya - zədələnmiş bölgəni hərəkətsiz saxlayın
Şina tətbiq edin (taxta, karton, jurnal - əldə nə varsa)
Şina sınıq yerinin hər iki tərəfindəki oynaqları da tutmalıdır

Açıq sınıq (sümük gözlə görünürsə)

Yaranı steril bandajla örtün
Sümüyü içəri itələməyin!

Onurğa zədəsi şübhəsi varsa: HEÇ VAXT tərpətməyin! Boyun fiksasiyası edin və təcili yardım gözləyin.

I dərəcə yanıq (qızartı)

15-20 dəqiqə soyuq (amma buzlu deyil) su altında tutun
Yanıq kremi (panthenol) tətbiq edin

II dərəcə yanıq (suluqlar)

Soyuq su altında tutun
Suluqları HEÇ VAXT partlatmayın
Steril bandajla yüngülcə bağlayın

III dərəcə yanıq (dərin toxuma zədəsi)

Yanıq bölgəsinə toxunmayın
Steril örtüklə örtün
Dərhal 103-ə zəng edin - təcili yardım lazımdır

Kimyəvi yanıq

Bol su ilə ən azı 20 dəqiqə yuyun. Kimyəvi maddə ilə təması kəsin.

EDİLMƏMƏLİ:

Yağ, diş pastası, qaymaq sürtməyin
Buzu birbaşa yanıq üzərinə qoymayın
Yapışan geyimi zorla çıxartmayın

Addım-addım CPR təlimatı

1

Təhlükəsizliyi yoxlayın, reaksiya yoxlayın

Xəstənin çiynindən tutub "Sizi eşidirəm, cavab verin!" deyərək səsləyin.

2

103-ə zəng edin

Dərhal təcili yardım çağırın. Əgər yanınızda başqası varsa, onu zəng etməyə göndərin.

3

30 döş basması edin

Döş qəfəsinin ortasına iki əlinizi üst-üstə qoyun. 5-6 sm dərinlik, dəqiqədə 100-120 ritm ilə basın.

4

2 süni nəfəs verin

Başı geri əyin, çənəsini qaldırın. Burnunu sıxıb ağızdan 2 nəfəs verin. Döş qəfəsinin qalxdığını yoxlayın.

5

30:2 nisbətində davam edin

Təcili yardım gələnə qədər və ya xəstə nəfəs alana qədər davam edin.

Uşaqlarda CPR (1-8 yaş)

- Bir əllə basın
- 4 sm dərinlik
- 30:2 nisbəti eynidir

Körpələrdə CPR (0-1 yaş)

- 2 barmaqla basın
- 3 sm dərinlik
- Çox yüngül nəfəs verin

Şok əlamətləri

Solğun, soyuq və nəmli dəri
Soyuq tər
Zəif və sürətli nəbz
Huşsuzluq və ya başgicəllənmə

Nə etməli?

Arxası üstə yatırın
Ayaqlarını təqribən 30 sm qaldırın
Yorğan və ya geyimlə isidın
103-ə zəng edin

Su verməyin! Huşsuz insana maye və ya dərman verməyin.

Anafilaktik şok

Allergik reaksiya nəticəsində baş verir. Əgər xəstənin allergiya tarixi varsa, EpiPen (adrenalin inyeksiyası) axtarın və tətbiq edin. Dərhal 103-ə zəng edin.

Beyin silkələnməsi əlamətləri

Baş ağrısı və başgicəllənmə
Ürəkbulanma və qusma
Görmə pozulması, ikili görmə
Tarazlıq itirməsi, yaddaş itkisi

İlk yardım tədbirləri

Huşsuz xəstə: yan tərəfə çevirin (bərpa vəziyyəti) - qusma zamanı boğulmanın qarşısını almaq üçün
Başdan qanaxma varsa: təzyiq bandajı tətbiq edin
Kəllə sınığı şübhəsi varsa bandajı yüngül tətbiq edin
24 saat müşahidə altında saxlayın

HEÇ VAXT:

Huşsuz insana su və ya dərman verməyin
Huşlu isə yatırtmayın - oturmuş vəziyyətdə saxlayın

Yetkinlərdə Heimlich manevri

Xəstənin arxasından qucaqlayın
Yumruğunuzu göbəyin üstünə qoyun (qabırğa kəmərinin altında)
Kəskin surətdə yuxarı və içəri basın
Cisim çıxana qədər təkrarlayın

Uşaqlar (1-8 yaş)

- Daha yüngül güclə tətbiq edin
- Diz üstü oturun, uşağı qarşınıza alın
- Eyni texnika, amma daha ehtiyatlı

Körpələr (0-1 yaş)

- Üzü aşağı tutun (başını aşağı)
- Kürəklər arasına 5 zərbə
- Sonra çevirin: 5 döş basması

Xüsusi hallar

Hamilə və ya kök insanlar: Döş qəfəsinə basın (qarın yerinə)
Özünüzə kömək: Stul arqasına qarın bölgənizi basın

İlk addım: Cərəyanı kəsin!

Elektrik mənbəyini söndürün və ya fişi çıxın
Quru taxta və ya plastik əşya ilə xəstəni cərəyan mənbəyindən ayırın

HEÇ VAXT:

Nəm əllərlə toxunmayın
Metal əşya ilə toxunmayın

Cərəyan kəsdikdən sonra:

Nəfəs və nəbz yoxlayın - yoxdursa dərhal CPR başlayın
Yanıq yerlərinə steril bandaj qoyun
103-ə zəng edin

Mütləq xəstəxanaya aparın! Elektrik zərbəsi daxili yanıqlar yarada bilər, bunlar bayırdan görünmür.

Çantada olmalı olan ləvazimatlar:

Steril bandajlar (müxtəlif ölçülərdə)

Antiseptik məhlul (yod, hidrogen peroksid)

Turne (qanaxma dayandırıcı)

Qayçı, sancaq, yapışqan lent

Birdəfəlik əlcəklər

Süni tənəffüs maskası

Üçbucaq sarğı

Ağrıkəsici (paracetamol, ibuprofen)

Allergiya əleyhinə dərman

Fənər və fit

Qanun: Azərbaycan qanunvericiliyinə görə, hər avtomobildə ilk yardım çantası olmalıdır. Olmaması cərimə ilə nəticələnə bilər.

Məsləhət: Çantanın istifadə müddətini müntəzəm yoxlayın. Dərmanlar və steril materiallar vaxtı keçmiş ola bilər.

1

Yaralını tərpətmək

Onurğa zədəsi riski var. Yanğın/partlayış təhlükəsi olmasa tərpətməyin.
2

Yanığa yağ/diş pastası sürtmək

Yanığı ağırlaşdıra bilər. Yalnız soyuq su istifadə edin.
3

Burun qanaxmasında başı geri əymək

Düzgün üsul: başı irəli əyin, burun qanadlarını 10-15 dəq sıxın.
4

Suluqları partlatmaq

İnfeksiya riski yaradır. Suluqlara toxunmayın, steril bandajla örtün.
5

Huşsuz insana su/dərman vermək

Boğulma riski var. Huşsuz insana ağızdan heç nə verməyin.
6

İlk yardımsız daşımaq

Əvvəlcə zədəni sabitləşdirin, sonra daşıyın. Yanlış daşıma zədəni ağırlaşdıra bilər.
7

Turne vaxtını qeyd etməmək

Turne 2 saatdan çox saxlanılsa, əza itirilə bilər. Vaxtı yazmaq vacibdir.
8

İynəni/bıçağı yaradan çıxartmaq

Cisim qanaxmanı dayandırıcı rol oynaya bilər. Çıxartsanız şiddətli qanaxma başlaya bilər. Çıxartmayın, ətrafına bandaj salın.

Yadda Saxlayın

İlk yardımın 3 əsas prinsipi

Təhlükəsizlik

Əvvəlcə öz təhlükəsizliyinizi təmin edin. İkinci qurbana çevrilməyin.

103-ə Zəng Edin

Təcili yardımı dərhal çağırın. Məkanınızı dəqiq bildirin.

Zərər Verməyin

Bilmədiyiniz proseduru tətbiq etməyin. Əsas prinsip: zərər vermə.

Bu məlumatlar təlim məqsədlidir. Ciddi hallarda mütləq 103-ə zəng edin.

İlk Yardım Bələdçisi

10 Vacib Tibbi Yardım Mövzusu

1. Qanaxmanın Dayandırılması

Arterial qanaxma (ən təhlükəli)

Venoz qanaxma

Kapilyar qanaxma

2. Sınıq və Çıxıqlarda Yardım

Sınıq əlamətləri

İlk yardım tədbirləri

Açıq sınıq (sümük gözlə görünürsə)

3. Yanıqlarda Yardım

I dərəcə yanıq (qızartı)

II dərəcə yanıq (suluqlar)

III dərəcə yanıq (dərin toxuma zədəsi)

Kimyəvi yanıq

EDİLMƏMƏLİ:

4. Süni Tənəffüs və Ürək Masajı (CPR)

Addım-addım CPR təlimatı

Uşaqlarda CPR (1-8 yaş)

Körpələrdə CPR (0-1 yaş)

5. Şok Vəziyyətində Yardım

Şok əlamətləri

Nə etməli?

Anafilaktik şok

6. Baş Travmasında Yardım

Beyin silkələnməsi əlamətləri

İlk yardım tədbirləri

HEÇ VAXT:

7. Boğulma Zamanı Yardım (Heimlich Manevri)

Yetkinlərdə Heimlich manevri

Uşaqlar (1-8 yaş)

Körpələr (0-1 yaş)

Xüsusi hallar

8. Elektrik Zərbəsində Yardım

İlk addım: Cərəyanı kəsin!

HEÇ VAXT:

Cərəyan kəsdikdən sonra:

9. İlk Yardım Çantası - Nə Olmalıdır?

Çantada olmalı olan ləvazimatlar:

10. Ən Çox Edilən Səhvlər

Yadda Saxlayın

Təhlükəsizlik

103-ə Zəng Edin

Zərər Verməyin

Əlaqəli Mövzular

Qəza Bələdçisi

Yol Hərəkəti Qaydaları

Cərimə Kalkulyatoru

Piyadalar üçün Qaydalar