Yol polisi tərəfindən saxlanılan zaman bəzi sürücülərə belə deyilir: "Bölməyə gedəcəyik". Bu ifadə sürücülərdə ciddi narahatlıq yaradır.
Hüquqşünasların açıqlamasına görə isə polis sürücünü istədiyi vaxt və səbəbsiz bölməyə apara bilməz. Bunun üçün konkret və qanuni əsaslar olmalıdır.
Polis sürücünü hansı hallarda bölməyə apara bilər?
Yol polisi sürücünü yalnız aşağıdakı hallarda bölməyə aparmaq hüququna malikdir:
1. Şəxsiyyəti müəyyən etmək mümkün deyilsə
- Sürücüdə heç bir sənəd yoxdursa
- Təqdim edilən sənədlərin saxta olmasına əsaslı şübhə varsa
- Şəxsiyyətin müəyyən edilməsi üçün əlavə yoxlama tələb olunursa
2. İnzibati xəta ilə bağlı araşdırma tələb olunursa
- Hadisə yerində protokol tərtib etmək mümkün deyilsə
- Əlavə texniki yoxlama və ya ekspertiza lazımdırsa
- Çox sayda şahidin ifadəsi alınmalıdırsa
3. Alkoqol və ya narkotik şübhəsi varsa
- Sürücü alkoqol və ya narkotik təsiri altında olduğu güman edilir
- Tibbi müayinəyə aparılmalıdırsa
- Sürücü alkotester testindən imtina edibsə
4. Cinayət əlamətləri varsa
- Avtomobildə qanunsuz əşya aşkarlanıbsa
- Avtomobil axtarışda olan nəqliyyat vasitəsidirsə
- Ağır hüquq pozuntusu törədilibsə
- Yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı qaçma halı varsa
Hansı hallarda bölməyə aparılma qanunsuzdur?
Aşağıdakı səbəblər qanuni əsas sayılmır və bölməyə aparılma hüquq pozuntusudur:
- "Sadəcə danışmaq üçün" – bu qanuni əsas deyil
- "Bir az izahat verəcəksən" – izahat yol kənarında da alına bilər
- "Rəhbərlik belə deyir" – şifahi göstəriş hüquqi əsas sayılmır
- Heç bir protokol və əsas olmadan – bu azadlığın qanunsuz məhdudlaşdırılmasıdır
Bölmədə saxlanma müddəti nə qədər ola bilər?
Qanunvericiliyə görə:
- İnzibati qaydada saxlanma məhdud vaxt üçündür
- Sürücü saatlarla səbəbsiz saxlanıla bilməz
- Prosedur bitən kimi sürücü dərhal buraxılmalıdır
- Saxlanma müddətinin uzadılması yalnız rəsmi sənədləşmə ilə mümkündür
- Sürücünün saxlanma müddəti barədə məlumatlandırılmaq hüququ var
Sürücünün bölməyə aparılarkən hüquqları
Bölməyə aparılan sürücünün aşağıdakı hüquqları qorunur:
- Aparılma səbəbini bilmək – polis səbəbi dərhal izah etməlidir
- Hüquqlarının izah edilməsini tələb etmək – bu məcburi prosedurdur
- Yaxınlarına məlumat vermək – telefon zəngi etmək hüququ
- Vəkil çağırmaq – ciddi hallarda hüquqi yardım almaq
- Protokolda qeydlər yazdırmaq – öz mövqeyini sənədləşdirmək
- Video və səs yazısı aparmaq – bu qanuni hüquqdur
Hüquqşünasların xəbərdarlığı
Hüquqşünaslar bildirir ki:
- Bölməyə aparılma istisna tədbirdir, adi prosedur deyil
- Təzyiq və qorxutma vasitəsi kimi istifadə qanunsuzdur
- Sürücü hüquqlarını bilməli və sakit davranmalıdır
- Qanunsuz aparılma sonradan şikayət və etiraz üçün ciddi əsas yaradır
Nəticə
Polis sürücünü yalnız qanuni əsas olduqda bölməyə apara bilər. Səbəbsiz aparılma hüquq pozuntusudur. Sürücü səbəb və protokol tələb etmək hüququna malikdir. Hüquqlarını bilən sürücü özünü qoruyur.